Ο Θουκυδίδης στο μνημειώδες έργο του «ο Πελοποννησιακός πόλεμος» ιστορεί τη σύγκρουση μεταξύ δύο πόλεων σύμβολο: της δημοκρατικής Αθήνας με την ολιγαρχική Σπάρτη. Ο μεγάλος αυτός ιστορικός αναζητάει τα πραγματικά αίτια του πολέμου τα οποία αποδίδει στους φόβους της Σπάρτης έναντι της Αθήνας η οποία, επωφελούμενη της πολιτικής, οικονομικής και πολιτιστικής της υπεροχής, επιδίωκε να ηγεμονεύσει των Ελλήνων. Ο πόλεμος, ως γνωστόν, διήρκησε είκοσι επτά ολόκληρα χρόνια και τερματίστηκε με την ήττα της Αθήνας, σηματοδοτώντας και το τέλος, σχεδόν, της κλασικής εποχής. Χίλια οκτακόσια χρόνια μετά, ο Μακιαβέλι που θεωρείται ο θεμελιωτής του σύγχρονου πολιτικού ρεαλισμού, δεν αρνείται την ηγεμονία ενός κράτους επί άλλων υπό την προϋπόθεση ότι αυτή θα αποβεί προς το καλό όλων και όχι μόνο του ενός? του Ηγεμόνα!
Ο δυτικός κόσμος, γνώρισε πολλές ηγεμονικές κυριαρχίες. Εκτός της PAX ROMANA, η τελευταία - αν και μικρής διάρκειας – ήταν εκείνη του Ναπολέοντα Βοναπάρτη. Αντίστοιχα, καταγράφεται η ηγεμονία του Ισπανού βασιλιά Καρόλου του Ε’ όπως, επίσης, η απόλυτη κυριαρχία των θαλασσών από τη Μεγάλη Βρετανία. Η Γερμανία επιχείρησε δύο φορές σε διάστημα μικρότερο του μισού αιώνα να κυριαρχήσει της Ευρώπης. Και τις δύο φορές απέτυχε οικτρά όχι όμως χωρίς να προκαλέσει απέραντες καταστροφές στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο, αλλά και στην ίδια την χώρα.
Με την ενοποίηση των δύο Γερμανιών το 1990, ο γερμανικός λαός επανέκτησε την εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Παράλληλα η ενοποίηση λειτούργησε καταλυτικά για την απαλλαγή των νεοτέρων γενεών - στις οποίες ανήκει και το μεγαλύτερο μέρος της σημερινής πολιτικής ηγεσίας της χώρας -από τα συμπλέγματα ενοχής που έχει προκαλέσει το πρόσφατο ναζιστικό παρελθόν. Χάρις στην σκληρή προσπάθεια, την πειθαρχία και την χρηστή διοίκηση, η Γερμανία κατόρθωσε τα τελευταία χρόνια να καταστεί η ισχυρότερη οικονομικά και πολιτικά χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πολύ γρήγορα έδωσε απτά δείγματα των προθέσεων της να ηγεμονεύσει της Ευρώπης. Με την απόσχιση της Κροατίας και Σλοβενίας από την πρώην Γιουγκοσλαβία, έσπευσε να τις αναγνωρίσει, πριν ακόμα διαμορφωθεί μια κοινή κοινοτική πολιτική. Στη συνέχεια, η διεύρυνση της Ευρ. Ένωσης προς ανατολάς με την ένταξη των χωρών του πρώην Συμφώνου της Βαρσοβίας, υπήρξε μια γερμανική επιβολή. Επί πλέον, η θέσπιση του Ευρώ χωρίς τις κατάλληλες δημοσιονομικές υποδομές φέρει, κυρίως, γερμανική σφραγίδα.
Η οικονομική κρίση που μαστίζει την Ευρώπη από το 2008 έδωσε στην οικονομικά εύρωστη Γερμανία τη δυνατότητα – βοηθούμενη και από την οικονομική αδυναμία των χωρών του Ευρωπαϊκού νότου – να καταστεί η αδιαμφισβήτητη οικονομική δύναμη της Ευρωζώνης και να ενισχύσει το ηγετικό της προφίλ. Ασφαλώς είναι θεμιτό και κατανοητό μια ισχυρή χώρα να θέλει να έχει ένα μεγαλύτερο λόγο στα δρώμενα των Βρυξελλών.
Πώς όμως ασκεί αυτή την υπεροχή του το Βερολίνο; Και ο πλέον καλόπιστος παρατηρητής πολύ δύσκολα θα δεχότανε, ότι την ασκεί με μετριοπάθεια και σύνεση. Στην πράξη έχει υποκαταστήσει όλους σχεδόν, τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Τα Συμβούλια κορυφής, το Ecofin, η Ε.Κ.Τ. και άλλα κοινοτικά όργανα στην ουσία επιβεβαιώνουν θέσεις και αποφάσεις που έχουν προαναγγελθεί και ληφθεί από το Βερολίνο. Οι επικεφαλής των Ευρωπαϊκών Οργάνων μάλλον περιορίζονται σε δευτερεύοντες και παρασκηνιακούς ρόλους. Αν κάποιος διασώζεται αυτό οφείλεται σε αυξημένο προσωπικό κύρος.
Για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης στην Ευρωζώνη, το Βερολίνο έχει επιβάλλει μια σκληρή πολιτική λιτότητας και μια άκαμπτη δημοσιονομική πειθαρχία. Η πολιτική αυτή αποτυπώνεται στα επαχθή Μνημόνια που έχουν επιβληθεί στην Ελλάδα, Πορτογαλία και Ιρλανδία και de facto στην Ισπανία και Ιταλία. Έγκυροι Ευρωπαίοι και Αμερικανοί οικονομολόγοι βεβαιώνουν ότι η συνεχόμενη πολιτική λιτότητας, βαθαίνει την ύφεση και δεν επιτρέπει καμία αισιοδοξία για οικονομική ανάπτυξη και κατ’ επέκταση, έξοδο από την κρίση. Η εμμονή του Βερολίνου και της Τρόικας στην πολιτική λιτότητας, θα μπορούσε να ερμηνευθεί με ιδεολογικούς και ψυχολογικούς όρους. Στηρίζεται και ακολουθεί πιστά την συνταγή του νεοφιλελευθερισμού και της παγκοσμιοποίησης που η Ε. Ένωση υοθέτησε πλήρως μετά τη Συνθήκη του Μάαστριχτ ακολουθώντας πιστά τις Ην. Πολιτείες. δηλώσεις μέλη του κυβερνητικού Συνασπισμού αλλά και της κυβέρνησης δημιουργούν κλίμα αβεβαιότητας ως προς την παραμονή της Ελλάδας στο Ευρώ και ότι η Ελλάδα για να επιβιώσει οικονομικά πρέπει να κατεβάσει τους μισθούς και τις συντάξεις στο επίπεδο της Βουλγαρίας και Λετονίας. Παραβλέποντας το γεγονός ότι οι χώρες αυτές εντάχθηκαν στην Ε. Ένωση τριάντα ολόκληρα χρόνια μετά την Ελλάδα. Αγνοούνται, επίσης, βασικές αρχές της Ε.Ε. όπως είναι η σύγκλιση των οικονομιών και η κοινωνική συνοχή των χωρών – μελών και όχι ασφαλώς η απόκλιση. Χαρακτηριστικό, επίσης, στοιχείο της γερμανικής συμπεριφοράς είναι η έλλειψη αυτοκριτικής. Μόλις προ ημερών και ενόψει της επίσκεψης του Έλληνα Πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά στο Βερολίνο και την συνάντησή του με την Καγκελάριο Angela Merkel ο Υπουργός των Οικονομικών Γ. Στουρνάρας υπέγραψε συμφωνία εξωδικαστικού διακανονισμού βάσει της οποίας οι απαιτήσεις έναντι της Siemens – έμβλημα της γερμανικής βιομηχανίας- για ζημιές που υπέστη το ελληνικό κράτος από παρεμβάσεις διαφθοράς της Siemens στην Ελληνική πολιτική και οικονομική ζωή, ύψους 2 δις ευρώ, περιορίσθηκαν στο επίπεδο των τριακοσίων εκατομμυρίων αμφιβόλου μάλιστα εκτέλεσης. Η Συμφωνία χαρακτηρίστηκε από μέρος του τύπου και πολιτικά κόμματα ως σκάνδαλο.
Οι πολιτικές δυνάμεις που κυριάρχησαν στη Γερμανία τα τελευταία χρόνια, ασπάσθηκαν πλήρως τις αρχές της οικονομίας της αγοράς, και τον ξέφρενο ρόλο του χρηματοπιστωτικού συστήματος που έχει επιφέρει την υποταγή της πολιτικής στην οικονομία. Στο πνεύμα αυτό ευνοείται η επιδίωξη οικονομικής κυριαρχίας των ισχυρών οικονομικών χωρών του Βορρά επί των ασθενέστερων, που όχι τυχαία, είναι οι χώρες του ευρωπαϊκού νότου. Παράλληλα με την οικονομική κυριαρχία,στην πολιτική του Βερολίνου παρατηρείται μια διαφοροποιημένη συμπεριφορά έναντι ορισμένων χωρών του νότου που παίρνει τη μορφή τιμωρίας. Τυπικό παράδειγμα η Ελλάδα. Ο Γερμανικός τύπος και ικανό μέρος του πολιτικού κόσμου δαιμονοποίησαν τους Έλληνες και αργότερα τους Ιταλούς, Πορτογάλους και Ισπανούς ως απείθαρχους, ακαμάτηδες, διεφθαρμένους και επιρρεπείς στην καλοζωία αλλά με δανεικά, ωσάν η οικονομική κρίση που διέρχονται οι χώρες αυτές έχουν μόνο ενδογενή αίτια. Εξ’ άλλου με συχνές
Πώς αντιδρούνε οι χώρες του ευρωπαϊκού νότου στην ηγεμονική συμπεριφορά του Βερολίνου; Υποτονικά και ασυντόνιστα. Κάθε χώρα χωριστά προσπαθεί να επιβιώσει έχοντας επίγνωση της εξάρτησης τους από τον πλεονασματικό βορρά. Οι ελπίδες που γέννησε η εκλογή σοσιαλιστή Προέδρου στη Γαλλία, γρήγορα εξανεμίστηκαν. Ο Francois Hollant έδειξε ότι προτιμάει τον γερμανογαλλικό άξονα έστω και σε ρόλο μπαλαντέρ. Η μόνη χώρα που φαίνεται να ανθίσταται κάπως στην γερμανική κυριαρχία είναι η Ιταλία και πιο συγκεκριμένα ο Πρωθυπουργός της Mario Monti. Όμως η Ιταλία - η τρίτη οικονομική δύναμη στην Ε. Ένωση - έχει επιμελώς αποφύγει να ηγηθεί των χωρών του νότου όπως είχε πράξει - με την ενεργό σύμπραξη και της Ελλάδας - στην περίπτωση της υιοθέτησης των Μ.Ο.Π. (Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα). Παραδοσιακά η Ιταλική κοινοτική πολιτική ταλαντεύεται μεταξύ της Μεσογειακής και της εκείθεν των Άλπεων Ευρώπης.
Μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υπάρχουν σοβαρά δείγματα μεταβολής της πολιτικής του Βερολίνου στην αντιμετώπιση της κρίσης στην Ευρώπη. Και πιθανό να μην υπάρξουν μέχρι τη διεξαγωγή των βουλευτικών εκλογών τον επόμενο χρόνο. Ωστόσο υψώνονται και έντιμες φωνές όπως εκείνες του εγνωσμένου κύρους πρώην καγκελαρίου Helmut Smit, ο οποίος σε πρόσφατες δηλώσεις του, συνέστησε στην καγκελάριο Angela Merkel να μην απολέσει η Γερμανία το φιλοευρωπαϊκό προσανατολισμό της.
Για να επιστρέψουμε στο Θουκυδίδη η αλαζονεία των Αθηναίων σε συνδυασμό με την εσωτερική φθορά του πολιτικού συστήματος και της δημαγωγίας, προκάλεσε την πτώση της Αθηναϊκής Δημοκρατίας και συγχρόνως σηματοδότησε την απαρχή του τέλους του κλασσικού κόσμου. Ας ελπίσουμε ότι η εμμονή του Βερολίνου στην πολιτική λιτότητας και διαφοροποίησης της Ευρώπης σε βορρά και νότο, να μην προκαλέσει το τέλος της Ευρωζώνης αν όχι και της Ε. Ένωσης.
Ο δυτικός κόσμος, γνώρισε πολλές ηγεμονικές κυριαρχίες. Εκτός της PAX ROMANA, η τελευταία - αν και μικρής διάρκειας – ήταν εκείνη του Ναπολέοντα Βοναπάρτη. Αντίστοιχα, καταγράφεται η ηγεμονία του Ισπανού βασιλιά Καρόλου του Ε’ όπως, επίσης, η απόλυτη κυριαρχία των θαλασσών από τη Μεγάλη Βρετανία. Η Γερμανία επιχείρησε δύο φορές σε διάστημα μικρότερο του μισού αιώνα να κυριαρχήσει της Ευρώπης. Και τις δύο φορές απέτυχε οικτρά όχι όμως χωρίς να προκαλέσει απέραντες καταστροφές στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο, αλλά και στην ίδια την χώρα.
Με την ενοποίηση των δύο Γερμανιών το 1990, ο γερμανικός λαός επανέκτησε την εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Παράλληλα η ενοποίηση λειτούργησε καταλυτικά για την απαλλαγή των νεοτέρων γενεών - στις οποίες ανήκει και το μεγαλύτερο μέρος της σημερινής πολιτικής ηγεσίας της χώρας -από τα συμπλέγματα ενοχής που έχει προκαλέσει το πρόσφατο ναζιστικό παρελθόν. Χάρις στην σκληρή προσπάθεια, την πειθαρχία και την χρηστή διοίκηση, η Γερμανία κατόρθωσε τα τελευταία χρόνια να καταστεί η ισχυρότερη οικονομικά και πολιτικά χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πολύ γρήγορα έδωσε απτά δείγματα των προθέσεων της να ηγεμονεύσει της Ευρώπης. Με την απόσχιση της Κροατίας και Σλοβενίας από την πρώην Γιουγκοσλαβία, έσπευσε να τις αναγνωρίσει, πριν ακόμα διαμορφωθεί μια κοινή κοινοτική πολιτική. Στη συνέχεια, η διεύρυνση της Ευρ. Ένωσης προς ανατολάς με την ένταξη των χωρών του πρώην Συμφώνου της Βαρσοβίας, υπήρξε μια γερμανική επιβολή. Επί πλέον, η θέσπιση του Ευρώ χωρίς τις κατάλληλες δημοσιονομικές υποδομές φέρει, κυρίως, γερμανική σφραγίδα.
Η οικονομική κρίση που μαστίζει την Ευρώπη από το 2008 έδωσε στην οικονομικά εύρωστη Γερμανία τη δυνατότητα – βοηθούμενη και από την οικονομική αδυναμία των χωρών του Ευρωπαϊκού νότου – να καταστεί η αδιαμφισβήτητη οικονομική δύναμη της Ευρωζώνης και να ενισχύσει το ηγετικό της προφίλ. Ασφαλώς είναι θεμιτό και κατανοητό μια ισχυρή χώρα να θέλει να έχει ένα μεγαλύτερο λόγο στα δρώμενα των Βρυξελλών.
Πώς όμως ασκεί αυτή την υπεροχή του το Βερολίνο; Και ο πλέον καλόπιστος παρατηρητής πολύ δύσκολα θα δεχότανε, ότι την ασκεί με μετριοπάθεια και σύνεση. Στην πράξη έχει υποκαταστήσει όλους σχεδόν, τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Τα Συμβούλια κορυφής, το Ecofin, η Ε.Κ.Τ. και άλλα κοινοτικά όργανα στην ουσία επιβεβαιώνουν θέσεις και αποφάσεις που έχουν προαναγγελθεί και ληφθεί από το Βερολίνο. Οι επικεφαλής των Ευρωπαϊκών Οργάνων μάλλον περιορίζονται σε δευτερεύοντες και παρασκηνιακούς ρόλους. Αν κάποιος διασώζεται αυτό οφείλεται σε αυξημένο προσωπικό κύρος.
Για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης στην Ευρωζώνη, το Βερολίνο έχει επιβάλλει μια σκληρή πολιτική λιτότητας και μια άκαμπτη δημοσιονομική πειθαρχία. Η πολιτική αυτή αποτυπώνεται στα επαχθή Μνημόνια που έχουν επιβληθεί στην Ελλάδα, Πορτογαλία και Ιρλανδία και de facto στην Ισπανία και Ιταλία. Έγκυροι Ευρωπαίοι και Αμερικανοί οικονομολόγοι βεβαιώνουν ότι η συνεχόμενη πολιτική λιτότητας, βαθαίνει την ύφεση και δεν επιτρέπει καμία αισιοδοξία για οικονομική ανάπτυξη και κατ’ επέκταση, έξοδο από την κρίση. Η εμμονή του Βερολίνου και της Τρόικας στην πολιτική λιτότητας, θα μπορούσε να ερμηνευθεί με ιδεολογικούς και ψυχολογικούς όρους. Στηρίζεται και ακολουθεί πιστά την συνταγή του νεοφιλελευθερισμού και της παγκοσμιοποίησης που η Ε. Ένωση υοθέτησε πλήρως μετά τη Συνθήκη του Μάαστριχτ ακολουθώντας πιστά τις Ην. Πολιτείες. δηλώσεις μέλη του κυβερνητικού Συνασπισμού αλλά και της κυβέρνησης δημιουργούν κλίμα αβεβαιότητας ως προς την παραμονή της Ελλάδας στο Ευρώ και ότι η Ελλάδα για να επιβιώσει οικονομικά πρέπει να κατεβάσει τους μισθούς και τις συντάξεις στο επίπεδο της Βουλγαρίας και Λετονίας. Παραβλέποντας το γεγονός ότι οι χώρες αυτές εντάχθηκαν στην Ε. Ένωση τριάντα ολόκληρα χρόνια μετά την Ελλάδα. Αγνοούνται, επίσης, βασικές αρχές της Ε.Ε. όπως είναι η σύγκλιση των οικονομιών και η κοινωνική συνοχή των χωρών – μελών και όχι ασφαλώς η απόκλιση. Χαρακτηριστικό, επίσης, στοιχείο της γερμανικής συμπεριφοράς είναι η έλλειψη αυτοκριτικής. Μόλις προ ημερών και ενόψει της επίσκεψης του Έλληνα Πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά στο Βερολίνο και την συνάντησή του με την Καγκελάριο Angela Merkel ο Υπουργός των Οικονομικών Γ. Στουρνάρας υπέγραψε συμφωνία εξωδικαστικού διακανονισμού βάσει της οποίας οι απαιτήσεις έναντι της Siemens – έμβλημα της γερμανικής βιομηχανίας- για ζημιές που υπέστη το ελληνικό κράτος από παρεμβάσεις διαφθοράς της Siemens στην Ελληνική πολιτική και οικονομική ζωή, ύψους 2 δις ευρώ, περιορίσθηκαν στο επίπεδο των τριακοσίων εκατομμυρίων αμφιβόλου μάλιστα εκτέλεσης. Η Συμφωνία χαρακτηρίστηκε από μέρος του τύπου και πολιτικά κόμματα ως σκάνδαλο.
Οι πολιτικές δυνάμεις που κυριάρχησαν στη Γερμανία τα τελευταία χρόνια, ασπάσθηκαν πλήρως τις αρχές της οικονομίας της αγοράς, και τον ξέφρενο ρόλο του χρηματοπιστωτικού συστήματος που έχει επιφέρει την υποταγή της πολιτικής στην οικονομία. Στο πνεύμα αυτό ευνοείται η επιδίωξη οικονομικής κυριαρχίας των ισχυρών οικονομικών χωρών του Βορρά επί των ασθενέστερων, που όχι τυχαία, είναι οι χώρες του ευρωπαϊκού νότου. Παράλληλα με την οικονομική κυριαρχία,στην πολιτική του Βερολίνου παρατηρείται μια διαφοροποιημένη συμπεριφορά έναντι ορισμένων χωρών του νότου που παίρνει τη μορφή τιμωρίας. Τυπικό παράδειγμα η Ελλάδα. Ο Γερμανικός τύπος και ικανό μέρος του πολιτικού κόσμου δαιμονοποίησαν τους Έλληνες και αργότερα τους Ιταλούς, Πορτογάλους και Ισπανούς ως απείθαρχους, ακαμάτηδες, διεφθαρμένους και επιρρεπείς στην καλοζωία αλλά με δανεικά, ωσάν η οικονομική κρίση που διέρχονται οι χώρες αυτές έχουν μόνο ενδογενή αίτια. Εξ’ άλλου με συχνές
Πώς αντιδρούνε οι χώρες του ευρωπαϊκού νότου στην ηγεμονική συμπεριφορά του Βερολίνου; Υποτονικά και ασυντόνιστα. Κάθε χώρα χωριστά προσπαθεί να επιβιώσει έχοντας επίγνωση της εξάρτησης τους από τον πλεονασματικό βορρά. Οι ελπίδες που γέννησε η εκλογή σοσιαλιστή Προέδρου στη Γαλλία, γρήγορα εξανεμίστηκαν. Ο Francois Hollant έδειξε ότι προτιμάει τον γερμανογαλλικό άξονα έστω και σε ρόλο μπαλαντέρ. Η μόνη χώρα που φαίνεται να ανθίσταται κάπως στην γερμανική κυριαρχία είναι η Ιταλία και πιο συγκεκριμένα ο Πρωθυπουργός της Mario Monti. Όμως η Ιταλία - η τρίτη οικονομική δύναμη στην Ε. Ένωση - έχει επιμελώς αποφύγει να ηγηθεί των χωρών του νότου όπως είχε πράξει - με την ενεργό σύμπραξη και της Ελλάδας - στην περίπτωση της υιοθέτησης των Μ.Ο.Π. (Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα). Παραδοσιακά η Ιταλική κοινοτική πολιτική ταλαντεύεται μεταξύ της Μεσογειακής και της εκείθεν των Άλπεων Ευρώπης.
Μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υπάρχουν σοβαρά δείγματα μεταβολής της πολιτικής του Βερολίνου στην αντιμετώπιση της κρίσης στην Ευρώπη. Και πιθανό να μην υπάρξουν μέχρι τη διεξαγωγή των βουλευτικών εκλογών τον επόμενο χρόνο. Ωστόσο υψώνονται και έντιμες φωνές όπως εκείνες του εγνωσμένου κύρους πρώην καγκελαρίου Helmut Smit, ο οποίος σε πρόσφατες δηλώσεις του, συνέστησε στην καγκελάριο Angela Merkel να μην απολέσει η Γερμανία το φιλοευρωπαϊκό προσανατολισμό της.
Για να επιστρέψουμε στο Θουκυδίδη η αλαζονεία των Αθηναίων σε συνδυασμό με την εσωτερική φθορά του πολιτικού συστήματος και της δημαγωγίας, προκάλεσε την πτώση της Αθηναϊκής Δημοκρατίας και συγχρόνως σηματοδότησε την απαρχή του τέλους του κλασσικού κόσμου. Ας ελπίσουμε ότι η εμμονή του Βερολίνου στην πολιτική λιτότητας και διαφοροποίησης της Ευρώπης σε βορρά και νότο, να μην προκαλέσει το τέλος της Ευρωζώνης αν όχι και της Ε. Ένωσης.
Σχολιάστε :